مرمت87

1-      آنها که از بیدادگری های امویان و بخصوص حجاج بن یوسف مجبور به مهاجرت شدند.

2-    آنها که به هنگام ولایتعهدی حضرت امام رضا (ع) به ایران آمدند که به نوشته کتب تاریخی به چهل هزار نفر      می رسیدند . این دسته به دعوت مأمون به ایران آمدند و در شهر مرو و مرکز خراسان اقامت کردند و پس از شهادت امام رضا (ع) و رفتن مأمون به بغداد در گوشه کنار ایران پراکنده شدند.

3-    گروه سوم آنهایی بودند که در خروج برخی از نوادگان حضرت علی (ع) بر خلفای اموی و عباسی شرکت داشتند که پس از شکست آنها به ایران فرار کردند.

4-    دسته ای از سادات که شمار آنها از سه گروه دیگر فزونتر بود،در زمان حکومت علویان در مازندران روی به دربار آنها آورده و چون علویان زیدی مذهب در طبرستان سلسله حکومتی تشکیل دادند، به ایشان پیوستند.امروزه بیشترین پراکندگی امامزاده ها در قم - ری – قزوین – مازندران و بخش های جنوب غربی ایران وجود دارد.

در خصوص بنای امامزاده ها مدارک مختلف حاکی از این است که از همان سالهای اولیه ی وفات امامزادگان بناهایی هر چنند ساده بر مدفن آنان ساخته می شد که به مرور ف دیگر معتقدان و بویژه بزرگان دارای اعتقاد ، بناهای بزرگتر و مجلل تری بر مرقد بنا می کرده و با انواع هنرها آن را مزین می ساخته اند  و برای نگهداری و هزینه ی آن ، اموال و املاکی وقف می کرده اند. پس از به قدرت رسیدن علویان در طبرستان و سس آل بویه در ایران ، آباد ساختن مراقد مطهر مورد توجه خاص قرار گرفت . در دوره ی سلجوقی ، علی رغم حاکمیت مذهب تسنن باز بزرگانی بوددند که بنای امامزاده ها توجه شایانی مبذول می داشتند؛ از جمله "مجد الملک اسعد ابن محمد بن موسی البراوستانی القمی"وزیر شیعی مذهب دوره سلجوقی که در اواخر قرن پنجم ه.ق اقدامات زیادی برای آبادانی مرقدهای امامان و امامزادگان به عمل آورد. بعد از این ،در دوره ی ایلخانان مغول خاصه در عهد غازان خان – الجایتو و ابو سعید بهادر خان امامزاده ها تجدید بنا ، تعمیر و یا تزئین شدند . در دوره ی جانشینان تیمور نیز شاهد ساخت و تزئین ارزشمندی در این زمینه هستیم که بهترین نمونه ی آن آستان قدس رضوی است.با روی کار آمدن سلسله ی صفوی و رسمیت یافتن مذهب تشیع و با ارادت خاصی که شاهان صفوی به امامان و امامزادگان داشتند، ساخت ابنیه بر مدفن امامان و امامزادگان  یا بازسازی ، تعمیر و تزئین آنها رونق چشمگیری یافت؛ خاصه در دوره شاه طهماسب و شاه عباس اول که بناهای بسیاری ساخته شد. این اقدامات در دوره ی قاجاریه نیز به طور وسیعی ادامه یافت ؛ به نحوی که آثار این اقدامات در اکثر بناهای امامزاده ها قابل مشاهده است. اما گسترده ترین ساخت و سازها و تزئینات در دوره ی اخیر صورت گرفته ؛ علی رغم اینکه بخش قابل توجهی از آثار تاریخی و هنری در جریان این ساخت و سازها از بین رفته است.

در خصوص معماری امامزاده ها نمی توان شیوه و سبک خاصی را بیان کرد؛ چرا که این بناها محصول دوره های مختلف تاریخی بوده و در مناطق مختلف جغرافیایی و فرهنگی ساخته شده اند و دست آخر اینکه بر خلاف دیگر بناهای تاریخی که سعی فراوان در حفظ و نگهداری بافت قدیمی آن می شود، در اینجا به طور مکرر شاهد گسترش ، نوسازی تعمیر و تزئین آنها هستیم ؛ بدون آنکه توجه کافی به ارزش تاریخی و هنری بخش های از بین رفته یا تجدید شده به عمل آید. به رغم این مسائل هسته اصلی و قدیمی این امامزاده ها چون دیگر بناهای آرامگاهی ایران عبارت است از یک اتاق مکعب مدور یا چند ضلعی با پوششی از گنبد نیم دایره ،رک یا اشکال مشابه است در این اتاق ها که اصطلاحاً حرم نامیده می شود، مرقد در وسط اتاق و گاه در سرداب زیرین بنا قرار گرفته است و بر روی آن ،صندوق و ضریحی قرار داده اند. الحاقات دیگر بنا که در مجموعه های آرامگاهی شامل ایوان – رواق – صحن – مساجد – مدارس – زائر سرا ها – اتاق ها غرفه هاو ... می شود. حول محور هسته ی مرکزی حرم شکل گرفته اند. در اغلب موارد در ساخت و تزئین و کتیبه نویسی مورد استفاده قرار گرفته است . که این امر علاوه بر اینکه شکوه و جلال ویژه ای به این بناها بخشیده ، مجال مناسبی برای محققان تاریخ هنر فراهم آورده که در قالب آن بتوانند به سیر تحول هنر ایرانی بپردازند . البته باید خاطر نشان کرد که بناهای امامزادگان از حسینیه های مختلف  - از جمله نقش آن در جغرافیای شهری ، فعالیت های مذهبی – اقتصادی – سیاسی و هنری و سر انجام برای شناسایی گسترش و اقدام و اعتبار مذهب در دوره های مختلف تاریخی قابل مطالعه است.